De cultuur van Camellia's

Over de cultuur van Camellia's (in het Nederlands ook wel Camelia's)is al eindeloos veel geschreven en op het Web zal men makkelijk uitvoerige aanwijzingen vinden, meestal Engelstalig. Hieronder een aantal persoonlijke nota?s van een tuinliefhebber nabij Antwerpen. Voor alle duidelijkheid: hij spreekt over de courante planten, zijnde Camellia japonica en de kruisingen Camellia xWilliamsii. Zijn tuin is gelegen op lichte zandgrond. En het zijn persoonlijke ervaringen, die misschien niet gelden in andere streken of grondsoorten?

De Camellia's voor de tuin (japonica en x Williamsii) zijn in principe bosplanten, de ouders groeiden veelal in de schaduw van hoge bomen, meestal ook in heuvelachtig gebied. Daaruit volgen ook volgende cultuurvereisten.

De grondsoort
De Camellia heeft in cultuur liefst zure bosgrond: liever lichte dan zware grond, en wel veel organisch materiaal. Ze heeft een hekel aan zware klei, de wortels moeten liefst kunnen ademen. Een PH van 5 tot 6,5 is heel goed. Zalig zijn de tuinders met zure grond, want zij zullen Camellia's kunnen planten.
De Camellia kan tegen iets meer alkalische grond dan de Rhododendron. Heeft men erg alkalische grond, dan is het beter om niet met Camellia's in de tuin te beginnen. In de andere gevallen zal het meestal aangewezen zijn een grote hoeveelheid humus in de grond te werken. Camellia's wortelen iets minder oppervlakkig dan Rhododendrons. Soms, maar niet altijd, maken ze ook een penwortel die diep de grond in gaat. Aangewezen is: een plantgat van zeker 50 x 50 x 50 (bij grotere planten groter) waar toch wel één derde humus is ingewerkt. Er bestaan ook bodemverbeteraars speciaal voor rhododendrons, dus zuur en ook geschikt voor Camellia's.
Voor potcultuur wordt een mengeling van tuinturf en verteerde bladgrond (of goede tuincompost) aangeraden.

De plaats
Algemeen wordt gezegd: enigszins halfschaduw, geen volle ochtendzon in de winter. Wellicht is dat niet zo belangrijk als in de boeken wordt gesteld: de meeste plaatsen zijn goed. Het is wel aan te raden een plaats tegen een zuidermuur in volle zon te vermijden. Al te veel schaduw is zeker ook niet goed.
Een plaats te veel aan wind blootgesteld is minder gunstig. Op een plaats waar ?s winters water blijft staan moet men zeker niet proberen. Camellia's hebben de eerste jaren wel veel water nodig, ze mogen dan absoluut niet uitdrogen (nadien kunnen ze veel beter tegen de droogte dan bijvoorbeeld Rhododendrons). Maar staand water in de winter is iets waar ze absoluut niet tegen kunnen.

De bemesting
Deze is niet cruciaal. Soms wordt in de lente gekorrelde stalmest gestooid. Als men andere meststoffen gebruikt, dan wel uitsluitend meststof voor Ericaceën.

Mulching
Het is wel belangrijk, zeker de eerste jaren, de grond onder de plant te bedekken met een ?mulch?. Een laag afgevallen bladeren of ander organisch materiaal van zowat 5 cm, jaarlijks toegevoegd. Geen tuinturf, die vormt een korst als hij uitdroogt. De bedoeling is:
- Bescherming tegen uitdrogen in de zomer;
- Bescherming tegen bevriezen in de winter;
- Het rottend blad geeft een zekere voeding.

De winterhardheid
In sommige catalogen en boeken worden de Camellia's (japonica's en x Williamsii's) ingedeeld volgens hun winterhardheid. Dikwijls gewoon met sterren: drie sterren is het meest winterhard. Of, heel eenvoudig: 'wel' of 'niet' winterhard.
Dit is erg omstreden. Dikwijls wordt terzake gewoon afgeschreven wat een vroegere schrijver ooit op papier zette. Pas recent worden in Boskoop testen uitgevoerd wat betreft de winterhardheid van Camellia's. Waarschijnlijk zijn er (wat betreft de Japonica en x Williamsii- cultivars) wel verschillen in winterhardheid, maar zijn die niet belangrijk genoeg om er veel aandacht aan te schenken. Een persoonlijke mening: in het grootste deel van België en Nederland kunnen praktisch al de gewone cultivars als winterhard worden aanzien.
In gesprekken met kwekers wordt soms ook vastgesteld dat men onder 'winterhardheid' niet altijd hetzelfde verstaat. Normaal wordt bedoeld: of de plant strenge vorst kan overleven; maar kwekers bedoelen soms: of de bloemknoppen, of de bloemen, wel tegen de vorst kunnen. Soms gebruiken ze dit criterium om de planten in te delen.
Er is wél een verschil naargelang de ouderdom van de plant. In heel strenge winters kunnen dunne twijgen door de vorst gedood worden. De plant kan zo een halve meter of meer invriezen ? ofschoon dit de laatste vijftien jaar op niet veel plaatsen zal gebeurd zijn. Als de plant maar een halve meter groot was om te beginnen, blijft er dan natuurlijk niets van over. Het is wel aangewezen, zoals eerder opgemerkt, de voet van de planten te bedekken met een "mulch" om te beletten dat de vorst diep in de grond doordringt. Niet alleen zijn de wortels vorstgevoelig - uit hard bevroren grond kunnen ze geen vocht halen, hetgeen voor de planten funest kan zijn.
Noteer wel dat deze bemerkingen inzake winterhardheid enkel gelden voor planten in volle grond. Planten in pot zijn in de winter gevoelig voor vorstschade, het is daarom goed om de planten bij een temperatuur onder de 5 C op een vorstvrije plaats te zetten.

Ziekten
Camellia's hebben met heel weinig ernstige ziekten te kampen. De meest voorkomende klachten hebben betrekking op een zwarte aanslag op de bladeren. Dit is een soort schimmel, die de bladeren zelf niet aantast maar wel groeit op afscheidingen van bladluizen en andere insecten. Dit is wel lelijk, maar niet ernstig voor de plant.